(TBKTSG) - Nhận định chung là GDP có nhiều cơ hội để tiếp tục cải thiện trong hai quí cuối năm nhưng vẫn có khả năng tăng trưởng sẽ lại một lần nữa không đạt kế hoạch do mức tăng trong sáu tháng đầu năm là khá thấp. Tuy vậy, hy sinh các mục tiêu ngắn hạn là điều cần thiết để Việt Nam hướng đến xu hướng tăng trưởng sâu và bền vững trong trung và dài hạn.

Ngành khai khoáng tiếp tục hạn chế đà tăng của GDP
Tổng cục Thống kê mới đây đã công bố tình hình kinh tế - xã hội sáu tháng đầu năm nay, trong đó đáng chú ý là chỉ tiêu tăng trưởng GDP ở mức 5,73%.

Cụ thể, trong quí 2 vừa qua, GDP đạt mức tăng 6,17%, có sự khởi sắc rõ nét so với mức tăng chỉ 5,15% trong quí 1. Đáng chú ý, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục cho thấy xu hướng phục hồi với mức tăng 2,65%, đóng góp 0,43 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung (trong khi cùng kỳ năm ngoái khu vực này giảm 0,18%). Tuy vậy, khu vực công nghiệp và xây dựng lại có mức tăng thấp hơn hẳn (chỉ đạt 5,8%) so với cùng kỳ năm 2016 (tăng 7,1%), chủ yếu do ngành khai khoáng sụt giảm 8,2%. Chỉ có khu vực dịch vụ là vẫn đạt mức tăng trưởng cao và ổn định 6,85% (cao nhất so với cùng kỳ năm năm gần đây), đồng thời đóng góp 2,59 điểm phần trăm (tương đương tỷ trọng 45%) vào mức tăng trưởng chung. Một số ngành trong khu vực dịch vụ có mức tăng trưởng cao là: bán buôn và bán lẻ (tăng 7,1%); dịch vụ lưu trú và ăn uống (tăng 8,9%); hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm (tăng 7,66%); hoạt động kinh doanh bất động sản (tăng 3,86% - mức tăng cao nhất trong năm năm gần đây).

Vẫn có cơ hội nhưng còn không ít thách thức
Việc ngành khai khoáng sụt giảm mạnh (giảm 8%) kéo theo đà tăng trưởng chậm lại của GDP cho thấy việc chuyển đổi mô hình kinh tế của Việt Nam đòi hỏi nhiều thời gian và những tác động phụ mang tính tiêu cực là điều không thể tránh khỏi.
Tuy đang có những tín hiệu dần cải thiện nhưng mức tăng trưởng 5,73% của GDP trong sáu tháng đầu năm vẫn được đánh giá là khá thấp. Điều này tiếp tục gây áp lực rất lớn đối với việc điều hành chính sách vĩ mô của Chính phủ trong hai quí cuối năm.

Trong các phiên họp thường kỳ Chính phủ gần đây, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vẫn rất kiên định với mục tiêu tăng trưởng 6,7% cho cả năm 2017. Như vậy, tăng trưởng trong hai quí còn lại đều phải đạt trên 7%. Đây là thách thức rất lớn khi thường các năm gần đây chỉ có quí 4 GDP mới đạt mức tăng xấp xỉ 7%.

Nhìn từ khía cạnh tổng cung, căn cứ vào diễn biến tăng trưởng của ba khu vực kinh tế chính thì nếu muốn GDP trong hai quí còn lại có mức tăng trưởng đột biến, hy vọng sẽ được đặt chủ yếu vào khu vực công nghiệp và xây dựng. Lý do là khu vực này đang có mức tăng trưởng thấp hơn hẳn (chỉ đạt 5,81%) so với cùng kỳ hai năm trước đó (năm 2015 tăng 9%; năm 2016 tăng 7,12%), trong khi lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo trong hai quí vừa qua vẫn tăng trưởng tương đương với cùng kỳ năm ngoái (10,5%). Yếu tố khiến toàn khu vực công nghiệp và xây dựng tăng trưởng chậm đến từ ngành khai khoáng với sự sụt giảm của hoạt động khai thác dầu thô.

Nhận thức được diễn biến biến trên, Chính phủ cũng đã xin phép Quốc hội được tăng sản lượng khai thác dầu thêm khoảng một triệu tấn (kế hoạch đầu năm là 12,28 triệu tấn) nhằm hỗ trợ cho tăng trưởng trong ngắn hạn. Theo tính toán của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia thì nếu khai thác thêm một triệu tấn dầu sẽ giúp GDP tăng trưởng thêm gần 0,2%.
Nhìn từ khía cạnh tổng cầu, vẫn có cơ sở để kỳ vọng GDP sẽ được hỗ trợ nhiều hơn bởi tiêu dùng hộ gia đình, đầu tư tư nhân, chi tiêu Chính phủ và tăng trưởng xuất khẩu trong sáu tháng cuối năm. Tiêu dùng (C) được đánh giá vẫn còn tiềm năng khi khi tỷ lệ của tiêu dùng cá nhân so với GDP của Việt Nam mới chỉ đạt 65% - thấp hơn một số nước khác có trình độ phát triển tương đồng như Philippines (73,7%), Ai Cập (80,3%)...

Với việc lạm phát đang có xu hướng giảm (giúp cải thiện sức mua của người dân), tiêu dùng cá nhân có thể sẽ được đẩy mạnh hơn từ nay cho tới cuối năm. Đối với hoạt động đầu tư tư nhân (I), chính sách nới lỏng tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước đang tạo điều kiện để tín dụng tăng tốc mạnh (tính đến ngày 20-6-2017 đã đạt mức 7,54%) và dự kiến sẽ còn tăng nhanh hơn nữa trong sáu tháng tới.

Về đầu tư công, giải ngân vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước đang gặp những khó khăn nhất định khi tỷ lệ giải ngân mới đạt 38,7% kế hoạch năm. Tuy nhiên, Chính phủ gần đây đã liên tục chỉ đạo các bộ, ngành phải tháo gỡ các nút thắt nhằm đẩy mạnh vốn đầu tư công hơn nữa. Nếu hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản được thông suốt, ngành xây dựng sẽ tăng trưởng tốt, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng GDP. Thành tố cuối cùng là xuất khẩu nhưng chỉ nên kỳ vọng vào xuất khẩu các mặt hàng như nông sản, còn đối với các mặt hàng công nghiệp chế biến, chế tạo thì xuất khẩu tăng cũng thường kéo nhập khẩu tăng theo nên mức độ đóng góp vào tăng trưởng GDP sẽ hạn chế hơn.