EnglishBản tin hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số 28
(tuần từ 18/7 đến 24/7/2026)
1. Các vấn đề nóng trong tuần
Mỹ siết chặt kiểm soát công nghệ Trung Quốc. Ngày 22/7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã thông qua quy định cấm lưu hành tại Mỹ các thiết bị điện tử chứa linh kiện quan trọng của một số doanh nghiệp Trung Quốc bị cho là đe dọa an ninh quốc gia. Quy định mới mở rộng phạm vi kiểm soát từ thiết bị hoàn chỉnh sang cả các linh kiện tích hợp, nhằm ngăn nguy cơ bị khai thác cho hoạt động gián điệp, tấn công mạng và ảnh hưởng đến hạ tầng viễn thông, dữ liệu quan trọng. Các thành phần phần cứng như chip logic, mô-đun xử lý hoặc linh kiện truyền thông do các doanh nghiệp nằm trong “danh sách đen” sản xuất sẽ không còn được phép xuất hiện trong các thiết bị xin cấp phép lưu hành tại Mỹ. Đây là bước đi mới trong chiến lược của Mỹ nhằm tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ và giảm thiểu rủi ro an ninh trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gia tăng. Song song với đó, Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cải tổ mạnh hệ thống nghiên cứu khoa học của Mỹ, chuyển hướng hàng tỷ USD ngân sách liên bang sang phát triển AI và hỗ trợ trực tiếp các nhà khoa học thay vì chủ yếu cấp kinh phí cho các trường đại học.
Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố sắc lệnh hành pháp khởi động Sứ mệnh Genesis tập trung vào trí tuệ nhân tạo vào ngày 24 tháng 11 năm 2025. Ảnh: Reuters
Trung Quốc đẩy mạnh đào tạo nhân tài AI từ bậc trung học. Trung Quốc đang đẩy mạnh chiến lược phát triển nguồn nhân lực AI bằng cách phát hiện, tuyển chọn và đào tạo nhân tài ngay từ bậc trung học. Thông qua các cuộc thi, trại hè, chương trình thực tập và tăng cường giáo dục STEM, AI, nước này tạo điều kiện để học sinh sớm tham gia các dự án nghiên cứu và được doanh nghiệp, chuyên gia hỗ trợ. Những học sinh xuất sắc có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các dự án AI, nhận học bổng, được cố vấn bởi các chuyên gia và thậm chí được tuyển dụng sau khi đủ điều kiện pháp lý. Ngoài ra, Trung Quốc cũng tăng cường đầu tư vào giáo dục STEM và AI trong hệ thống trường học, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Điều này cho thấy cuộc đua AI toàn cầu đang mở rộng từ công nghệ sang cạnh tranh về nguồn nhân lực. (Theo VNEconomy)
Các doanh nghiệp Trung Quốc đang tập trung bồi dưỡng nhân tài công nghệ từ rất sớm. (Ảnh: Rest of World)
2. Xu hướng phát triển
Trung Quốc rút ngắn sản xuất chip xuống vài giây. Các nhà khoa học Trung Quốc vừa phát minh phương pháp chế tạo cấu trúc quang học 3D phức tạp trên toàn bộ tấm bán dẫn cỡ 10cm chỉ trong vài giây, rút ngắn thời gian sản xuất hơn 100 lần so với công nghệ chùm ion tập trung (FIB) truyền thống. Thay vì chạm khắc từng điểm nối tiếp vốn chậm chạp và đắt đỏ, kỹ thuật mới sử dụng chùm ion rộng kết hợp cơ chế tự gập kiểu origami, cho phép biến hàng nghìn mô hình 2D thành dạng 3D đồng thời trên toàn bề mặt mà vẫn duy trì độ chính xác cấp nanomet cùng độ đồng đều góc đạt trên 97%. Đột phá này giải quyết bài toán sản xuất công nghiệp quy mô lớn cho chip quang học – công nghệ truyền dữ liệu bằng ánh sáng giúp vượt qua rào cản băng thông và năng lượng, vốn đang là tâm điểm cạnh tranh phần cứng AI toàn cầu. (Theo Vnexpress)
Đại diện Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC) và Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Singapore (SSIA) ký kết hợp tác, sáng 21/7 – Ảnh: H.Vinh.
Việt Nam tăng sức hút đầu tư, hướng tới vị trí quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Ngành bán dẫn Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư quốc tế, với quy mô thị trường dự báo tăng thêm 2,22 tỷ USD trong giai đoạn 2025-2030 (tăng trưởng bình quân 7,1%/năm). Việt Nam đã thu hút nhiều tập đoàn bán dẫn lớn như NVIDIA, Qualcomm, Marvell, Renesas, Infineon và Hana Micron, đồng thời mở rộng hợp tác với Singapore về đầu tư, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu đang dịch chuyển, Việt Nam có cơ hội trở thành mắt xích quan trọng, song cần tiếp tục đầu tư vào hạ tầng, nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu – phát triển để nâng cao giá trị gia tăng của ngành. (Theo VNEconomy)
Ông Hoàng Nguyên Vân, Phó Viện trưởng Viện Sáng tạo Chuyển đổi số cảnh báo máy tính lượng tử đang đe dọa phá vỡ các thuật toán mật mã truyền thống. Hacker hiện áp dụng chiến thuật Harvest now, Decrypt later – Thu hoạch trước, giải mã sau – khi máy tính lượng tử đủ mạnh. Điều này khiến các dữ liệu quan trọng như tài chính, y tế hay quốc phòng trở thành những “quả bom nổ chậm”. Để ứng phó, Việt Nam cần nâng tầm việc chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử thành một chiến lược quốc gia nhằm bảo vệ chủ quyền số. Quá trình triển khai cần tuân thủ nguyên tắc linh hoạt mật mã với lộ trình 3 bước: kiểm kê tài sản mật mã, thử nghiệm mô hình lai ghép và triển khai trên các hệ thống trọng yếu. Đồng thời, việc làm chủ công nghệ và phát triển các giải pháp “Make in Vietnam” sẽ là chìa khóa giúp bảo vệ an toàn dữ liệu và khẳng định vị thế quốc tế. (Theo Viettimes)
Bộ trưởng Vũ Hải Quân tham dự Hội nghị Bộ trưởng APEC về Số và AI 2026.
Tại Hội nghị Bộ trưởng APEC về Số và Trí tuệ nhân tạo (AI) diễn ra tại Trung Quốc ngày 23/7/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định Việt Nam đã định hình một Chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo rõ ràng, được xây dựng vững chắc trên ba trụ cột cốt lõi, gồm: thể chế và chính sách, với quan điểm xuyên suốt pháp luật không được là rào cản, mà phải là nền tảng vững chắc để kiến tạo sự phát triển; nguồn nhân lực và nhân tài, trong đó nhân tài là yếu tố quan trọng nhất, là hạt nhân quyết định thành bại của công cuộc phát triển AI; và hạ tầng, dữ liệu và khởi nghiệp AI, hướng tới xây dựng một hệ sinh thái AI toàn diện, lấy hạ tầng, dữ liệu và cộng đồng startup trẻ làm hạt nhân trung tâm. Việt Nam cam kết tăng cường hợp tác với các nền kinh tế thành viên APEC nhằm xây dựng một tương lai AI an toàn và bền vững. (Theo mst)
3. Tổng hợp thông tin báo chí, dư luận xã hội
Tháo gỡ nút thắt thể chế và định hình khung pháp lý
Hoàn thiện thể chế để mở đường cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Thông tin báo chí tuần qua tập trung phản ánh quyết tâm của Đảng, Chính phủ và các bộ, ngành trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nổi bật là việc Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số trong Đảng ban hành thông báo kết luận tại hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026, trong đó nhấn mạnh yêu cầu xây dựng mô hình chuyển đổi số cơ quan Đảng cấp tỉnh, cấp xã, làm sạch và kết nối dữ liệu, bảo đảm liên thông, dùng chung trong toàn hệ thống.
Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội thí điểm một số cơ chế, chính sách để tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia
Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, trong đó đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia số phát triển, thuộc nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về Chính phủ số, nhấn mạnh việc lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, phát triển đồng bộ Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, đồng thời thúc đẩy AI, dữ liệu, doanh nghiệp công nghệ số và nguồn nhân lực chất lượng cao. (Theo Vietnam+)
Định hình hạ tầng dữ liệu và công bố công nghệ ưu tiên
Đẩy mạnh phát triển hạ tầng dữ liệu. Chiến lược dữ liệu quốc gia giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045 hướng tới mục tiêu sau năm 2030, Việt Nam hình thành hệ sinh thái dữ liệu quốc gia thống nhất, hiện đại, an toàn, tin cậy, liên thông và dùng chung, trong đó Trung tâm dữ liệu quốc gia giữ vai trò hạ tầng lõi, hạt nhân điều phối; dữ liệu được quản trị, kết nối, chia sẻ, khai thác và sử dụng lại hiệu quả trên phạm vi toàn quốc, trở thành nền tảng cho quản trị quốc gia hiện đại; phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. (Theo Vietnam+)
Lễ công bố kết quả tuyển chọn và ký kết hợp đồng tài trợ 5 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu Việt Nam – Nhật Bản trong lĩnh vực bán dẫn năm 2026
Quyết tâm đưa công nghệ cốt lõi và dữ liệu trở thành động lực phát triển mới. Bộ Giáo dục và Đào tạo tiên phong đặt nền móng nghiên cứu với 11 chương trình KH&CN trọng điểm (tập trung vào AI, bán dẫn, dữ liệu số, UAV, y tế số…), thực hiện phương châm “làm chủ công nghệ lõi” để phục vụ trực tiếp cho làn sóng phát triển thực tiễn. Các địa phương Hà Nội và Cần Thơ cùng coi dữ liệu là nền tảng quản trị. Trong khi Hà Nội nhắm tới mục tiêu Kinh tế số chiếm 40% GRDP vào năm 2030, thì Cần Thơ ứng dụng AI và dữ liệu để giải quyết các bài toán hạ tầng, giao thông cho toàn vùng ĐBSCL. Trong cuộc đua xây dựng hạ tầng, khu công nghệ cao & doanh nghiệp số, Đà Nẵng tăng tốc hợp tác quốc tế để trở thành trung tâm AI/Điện toán đám mây miền Trung; còn Hưng Yên định hướng xây dựng Khu công nghệ cao tập trung vào AI, bán dẫn; Hà Tĩnh lại chú trọng phát triển 3-5 doanh nghiệp công nghệ số nòng cốt để giải quyết các bài toán của địa phương. (Theo Vietnam+, Báo Nhân dân, mst.gov.vn)
Huy động nguồn vốn và phát triển liên minh ĐMST
Mở rộng hợp tác quốc tế và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuần qua, báo chí ghi nhận làn sóng hợp tác quốc tế mạnh mẽ nhằm huy động nguồn lực trong các ngành công nghệ cốt lõi như AI, bán dẫn và năng lượng mới. Xu hướng này đang trực tiếp hiện thực hóa bằng các cái bắt tay chiến lược: Hợp tác nghiên cứu chuyên sâu với Nhật Bản. Quỹ NAFOSTED chính thức tài trợ 5 nhiệm vụ nghiên cứu chung năm 2026 với các đối tác Nhật Bản, tập trung vào thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn, chip AI và IoT. Đây là đòn bẩy giúp các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến và làm chủ công nghệ lõi; Kết nối hệ sinh thái & chuỗi cung ứng với Singapore: Diễn đàn Hợp tác Bán dẫn Việt Nam – Singapore 2026 mở ra cơ hội thu hút đầu tư và chuyển giao công nghệ lớn. Điểm nhấn nổi bật là thỏa thuận hợp tác giữa Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) và Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Singapore (SSIA), giúp kết nối trực tiếp hệ sinh thái doanh nghiệp hai nước; Phối hợp với Qualcomm nghiên cứu công nghệ 6G: Viettel trở thành đối tác đầu tiên trên toàn cầu ký kết Chương trình Truy cập sớm nền tảng 6G với Qualcomm Technologies. Hai bên hướng tới thực hiện cuộc gọi 6G tiền thương mại đầu tiên vào đầu năm 2029 trên hệ thống và thiết bị do chính Viettel nghiên cứu, phát triển và sản xuất. (Theo Báo Nhân Dân, mst.gov.vn, Báo Đại biểu Nhân dân)
Phát triển ai dựa trên liên kết “bốn nhà”. Tại diễn đàn “Hình thành hệ sinh thái hợp tác phát triển AI”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh AI phải được phát triển trên nền tảng liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Năm trụ cột chiến lược được xác định gồm: hoàn thiện thể chế; phát triển hạ tầng số và dữ liệu; đào tạo nhân lực AI; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; mở rộng hợp tác quốc tế. Mô hình liên kết đa chủ thể này sẽ tạo sức mạnh tổng hợp, giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực AI. (Theo Vietnam+)
Diễn đàn “Hình thành hệ sinh thái hợp tác phát triển AI”
Thực thi chính sách hỗ trợ và CĐS chuyên ngành
Phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao từ các cuộc thi đổi mới sáng tạo. TP. Hồ Chí Minh phát động Cuộc thi Sáng tạo và Điều khiển UAV Drone năm 2026 nhằm phát hiện, bồi dưỡng nhân lực công nghệ cao trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái, đồng thời thúc đẩy giáo dục STEM và hệ sinh thái công nghiệp tầm thấp. Có thể thấy, các cuộc thi công nghệ đang trở thành kênh quan trọng để phát hiện nhân tài, gắn đào tạo với nhu cầu phát triển các ngành công nghệ chiến lược. (Theo Báo Tin tức)
Xây dựng nguyên tắc sử dụng AI minh bạch trong hoạt động báo chí. Các ý kiến tại tọa đàm góp ý dự thảo Sổ tay hướng dẫn sử dụng AI trong cơ quan báo chí thống nhất nhận định rằng AI chỉ là công cụ hỗ trợ, cần bảo đảm nguyên tắc minh bạch, kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu và bản quyền. Báo chí cho rằng việc sớm ban hành hướng dẫn sẽ góp phần phát huy hiệu quả AI nhưng vẫn bảo đảm đạo đức nghề nghiệp và tính xác thực của báo chí. (Theo Vietnam+)
DƯ LUẬN XÃ HỘI
Báo chí và giới chuyên gia bày tỏ sự đồng thuận cao với định hướng lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển đất nước. Dư luận đánh giá tích cực việc Chính phủ liên tục ban hành các chiến lược lớn về dữ liệu, AI, Chính phủ số, đồng thời thúc đẩy phát triển bán dẫn, AI Make in Vietnam và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhiều ý kiến kỳ vọng các cơ chế mới sẽ tạo bước đột phá trong nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thu hút đầu tư công nghệ cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Dư luận giới khoa học, công nghệ và các viện/trường đánh giá rất cao việc NAFOSTED khởi động 5 nhiệm vụ hợp tác bán dẫn với Nhật Bản năm 2026. Hai bên kỳ vọng chương trình này không chỉ dừng lại ở các đề tài nghiên cứu mà sẽ trở thành nền tảng vững chắc thúc đẩy nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và mở rộng hợp tác song phương sâu rộng trong các lĩnh vực công nghệ cao thời gian tới.
Việc Ban Chỉ đạo Trung ương và các tỉnh thành, bộ ngành đồng loạt triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị được dư luận đánh giá cao và kỳ vọng nhanh chóng xóa bỏ “ốc đảo dữ liệu”, dữ liệu được thông suốt giữa tất cả các cơ quan, bộ ngành từ Trung ương đến địa phương; mang lại hiệu quả thực chất, cắt giảm thủ tục phiền hà; đồng thời tối ưu hóa ngân sách, tiết kiệm chi phí.
4. Khó khăn vướng mắc, đề xuất kiến nghị
Bên cạnh các tín hiệu tích cực, nhiều chuyên gia cũng cảnh báo quá trình chuyển đổi số còn đối mặt với những thách thức về chất lượng dữ liệu, an toàn thông tin, hạ tầng số, cơ chế phối hợp và khả năng thích ứng với các công nghệ mới như AI và điện toán lượng tử. Một số ý kiến cho rằng việc triển khai cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học vẫn còn vướng mắc; ứng dụng AI trong báo chí cần bảo đảm tính minh bạch, kiểm chứng thông tin, bảo vệ bản quyền và dữ liệu cá nhân. Ngoài ra, việc bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu cũng được xem là yêu cầu cấp thiết.
Dư luận cũng lo ngại khoảng thời gian rất ngắn (100 ngày) của chiến dịch xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số để xử lý khối lượng công việc khổng lồ liên quan đến 10 nhóm điểm nghẽn lớn, khiến các đơn vị bị áp lực thành tích dẫn đến “làm ép tiến độ”, hiệu quả không như mong muốn. Đồng thời với đó là nguy cơ lộ thông tin cá nhân và tấn công mạng do tăng tốc kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông diện rộng.
VỀ GIẢI PHÁP KỸ THUẬT
Các đại biểu kiến nghị cần nhanh chóng hoàn thiện quy định về tính minh bạch khi sử dụng AI; xây dựng và ứng dụng các giải pháp, công cụ kỹ thuật để kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu, bảo vệ bản quyền và tăng cường cơ chế kiểm soát rủi ro tự động, góp phần xây dựng môi trường ứng dụng AI an toàn, có trách nhiệm trong các cơ quan báo chí. (Theo Vietnam+)
VỀ CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC
Các chuyên gia kiến nghị cần tiếp cận an ninh năng lượng theo hướng tổng thể, nâng cao năng lực quản trị rủi ro, đa dạng hóa nguồn cung, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển năng lượng xanh gắn liền với tự chủ công nghệ. Đặc biệt, dư luận kiến nghị cần nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ nhân lực quản lý, tăng cường năng lực cảnh báo sớm và đầu tư hạ tầng, logistics để nâng cao sức chống chịu của hệ thống năng lượng quốc gia. (Theo Vietnam+)
Chuỗi hội thảo “Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh” để lại nhiều dấu ấn với ngành y tế Việt Nam.
VỀ TÍNH HIỆU QUẢ CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ
Hiện nay, chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế đang được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng “Bệnh viện thông minh không bắt đầu từ công nghệ mà bắt đầu từ sự thay đổi trong tư duy quản trị”. Chuyển đổi số không đơn thuần là số hóa các quy trình hiện có mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện hoạt động dựa trên dữ liệu và công nghệ số. Thành công của chuyển đổi số y tế không được đo bằng số lượng phần mềm được triển khai mà phải được đánh giá bằng hiệu quả thực tế mang lại cho người dân, cho đội ngũ y tế và cho công tác quản lý.